Hoe lang duurt het opwarmen van een hottub?

Kort antwoord: een houtgestookte Q-tub is in circa 2,5 tot 3,5 uur op badtemperatuur. Elektrisch duurt het langer en hangt het af van het vermogen: circa 16 uur met een element van 3 kW, circa 5 uur met 6 kW en circa 5 uur met een warmtepomp van 7,5 kW. Hoe snel het in uw situatie gaat, wordt bepaald door vier factoren: het watervolume, het temperatuurverschil tussen start en doel, het vermogen van de verwarming en het warmteverlies onderweg. Hieronder rekenen we het voor en laten we stap voor stap zien hoe u de opwarmtijd zo kort mogelijk houdt.

Opwarmtijden in de praktijk

De onderstaande tijden gelden voor het opwarmen van koud leidingwater (circa 10 tot 15 °C) naar badtemperatuur (37 tot 38 °C), met het deksel erop.

Ter referentie: een Q-tub XXL bevat 1300 liter (interne kachel) tot 1400 liter (externe kachel). Kleinere modellen bevatten minder water en zijn navenant sneller warm.

Zelf uitrekenen: de vuistregel

Water opwarmen kost een voorspelbare hoeveelheid energie. De vuistregel:

benodigde kWh = liters x temperatuurstijging in °C / 860

Rekenvoorbeeld met een bad van 1000 liter dat van 12 naar 38 °C moet (26 graden erbij): 1000 x 26 / 860 = circa 30 kWh. Met een element van 6 kW is dat minimaal 30 / 6 = 5 uur, en dat klopt met de praktijk. Dezelfde som verklaart waarom een element van 3 kW aan een etmaal-achtige opwarmtijd komt, en waarom de houtkachel zoveel sneller is: die levert een veelvoud aan vermogen en stuwt de warmte direct het water in.

De formule geeft de ondergrens. In werkelijkheid komt er tijd bij door warmteverlies via het wateroppervlak, de wanden en de wind. Precies daarom maken het deksel, de isolatie en een beschutte plek zoveel verschil.

Houtgestookt: stap voor stap in minimale tijd

1. Vul eerst het bad. Vul de kuip altijd tot ruim boven de bovenste kachelaansluiting, tot het niveau uit de montagehandleiding, voordat u ook maar een lucifer aansteekt. Een kachel die zonder water brandt, raakt onherstelbaar beschadigd.
2. Leg het deksel erop. Vanaf de eerste minuut. Het wateroppervlak is verreweg de grootste warmtelekkage; een geïsoleerde afdekking scheelt merkbaar in tijd en houtverbruik.
3. Maak aan met klein, droog hout. Gebruik aanmaakblokjes of houtwolkrullen met dun aanmaakhout. Nooit benzine, spiritus of andere brandbare vloeistoffen, en liever ook geen papier of karton: de lichte as waait zo het badwater in.
4. Zet de luchttoevoer volledig open. Maximale trek in de eerste fase betekent een heet, schoon vuur. Pas als het water bijna op temperatuur is, knijpt u de luchtschuif dicht om het vuur te temperen.
5. Stook met klein gekloofd, droog hout. Hout met minder dan 20 procent vocht (minimaal twee jaar gedroogd) brandt het heetst. Kloof blokken klein: meer contactoppervlak met het vuur betekent snellere warmteafgifte. Licht hout zoals berk ontbrandt vlot; hardere soorten zoals beuk of es houden het vuur daarna langer vast. Stook nooit geverfd, geïmpregneerd of nat hout.
6. Blijf de eerste anderhalf uur actief bijvullen. Houd de kachel goed gevuld en leg er elke 20 tot 30 minuten hout bij. Een halfvolle kachel die langzaam uitdooft, is de meest voorkomende reden dat het opwarmen uitloopt.
7. Roer het water en meet op de juiste plek. Warm water stijgt: de bovenlaag kan meer dan 5 graden warmer zijn dan de onderlaag. Roer het water halverwege en voor elke meting door (met een peddel of door de jets aan te zetten) en meet met een drijvende thermometer midden in het bad.
8. Stop op tijd met stoken. Zo'n grote watermassa reageert traag: hout dat u nu toevoegt, voelt u pas na een kwartier. Verminder het bijvullen rond 35 tot 36 °C en laat het vuur het laatste stukje doen. Houd een tuinslang of emmer koud water bij de hand om te corrigeren als het toch te warm wordt.

Elektrisch en warmtepomp: altijd klaar in plaats van telkens wachten

Een elektrisch element verwarmt gestaag, grofweg 1 tot 3 °C per uur afhankelijk van vermogen en volume. Daarom is de slimme strategie niet "koud water opwarmen wanneer ik wil badderen", maar "het water continu op temperatuur houden":

• Vaste gebruikers: laat de thermostaat op badtemperatuur staan. De spa is dan altijd direct klaar, en dankzij de isolatie en afdekking hoeft het element alleen het kleine verlies bij te verwarmen.
• Weekendgebruikers: verlaag het setpoint doordeweeks naar circa 30 °C en zet het een paar uur voor gebruik omhoog. Dat is sneller en zuiniger dan volledig laten afkoelen.
• Warmtepomp: de zuinigste optie. Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en levert daardoor per kilowattuur stroom een veelvoud aan warmte in het water. Het systeem schakelt zelf terug wanneer weinig vermogen nodig is.
• Hybride: stook met hout snel op en laat het elektrische element of de warmtepomp de temperatuur vasthouden. Zo combineert u de snelheid van hout met het gemak van elektrisch.

Waar de warmte verdwijnt (en hoe u dat beperkt)

• Het wateroppervlak: veruit het grootste verlies. Deksel erop tijdens het opwarmen, tussen sessies en direct na het baden.
• Wind: een bad in de volle wind koelt merkbaar sneller af. Een beschutte plek of windscherm verkort elke volgende stookbeurt.
• De kuip: de dubbele isolatielaag van de Q-tub beperkt het verlies via de wanden; een geïsoleerde afdekking doet de rest.
• Restwarmte benutten: eenmaal opgewarmd water koelt onder een goede afdekking maar langzaam af. De volgende dag bijverwarmen vanaf bijvoorbeeld 30 °C kost een fractie van een volledige stookbeurt vanaf koud.

Opwarmen in de winter

In de winter start u met kouder leidingwater (5 tot 8 °C in plaats van 12 tot 15 °C) en verliest het bad meer warmte aan de lucht en de wind. Reken op 30 tot 60 minuten extra stooktijd en plan de eerste wintersessie dus ruim. Gebruikt u de hottub in een vorstperiode een tijd niet, lees dan eerst hottub winterklaar maken: bevroren leidingen en pompen zijn de duurste winterfout.

Veelgemaakte fouten

• Stoken zonder deksel: de warmte verdwijnt net zo snel als de kachel haar levert; het opwarmen duurt uren langer.
• Nat of behandeld hout: nat hout kookt eerst zijn eigen vocht weg en levert nauwelijks warmte; geverfd of geïmpregneerd hout hoort nooit in de kachel.
• Meten zonder roeren: wie alleen de warme bovenlaag meet, stapt in een bad dat onderin nog koud is.
• De kachel aansteken bij te weinig water: altijd eerst vullen tot boven de kachelaansluitingen.
• Doorstoken tot de doeltemperatuur: door de naijling van een volle kachel schiet het water er dan overheen; bouw het vuur vanaf 35 °C af.

Warmt het water ondanks een goed vuur nauwelijks op, loop dan de oorzaken na in hottub warmt niet op. Twijfelt u nog over de verwarmingsmethode zelf, lees dan hottub verwarming kiezen.